اکتشاف معدن زمین شناسی اقتصادی(لاهیجان)

وبلاگ فارغ التحصیلان اکتشاف معدن و زمین شناسی اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان

کانی دگرگونی ای که بواسطه بلورهای دوتایی (ماکل) مشهور است.

استارولیت چیست؟ 

استارولیت (Staurolite) کانی ای است که معمولاً در سنگ های دگرگونی مانند شیست و گنیس یافت می گردد. این کانی هنگامی که شیل تحت تاثیر دگرگونی ناحیه ای به شدت آلتره می شود، شکل می گیرد. استارولیت اغلب همراه با گارنت آلماندیت، موسکویت و کیانیت (کانی هایی که تحت شرایط دمایی و فشاری مشابه شکل می گیرند) یافت می شود.

بلورهای استارولیتی که دوقلوی نفوذی 60 درجه ای (60-degree penetration twin) خاص استارولیت را شکل می دهند. بلندی این نمونه که از ایالت میناس گرایس (Minas Gerais) برزیل بدست آمده است، حدود 4 سانتی متر می باشد. (تصویر ازRob Lavinsky)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه چهارم بهمن ۱۳۹۲ساعت 21:36  توسط هومن حاجی کریمی  | 

یکی از مهم ترین مصالح ساختمانی که طی هزاران مورد استفاده قرار گرفته است.

ژیپس چیست؟

ژیپس (Gypsum) یک کانی تبخیری است که اغلب در کانسارهای رسوبی لایه ای به همراه هالیت، انیدریت، سولفور، کلسیت و دولومیت یافت می گردد. ژیپس (CaSO4.2H2O) بسیار مشابه انیدریت (CaSO4) می باشد. تفاوت شیمیایی آنها در اینست که ژیپس حاوی دو آب و انیدریت فاقد آب می باشد. ژیپس، متداولترین کانی سولفات می باشد.

ساتَن اسپار (Satin spar) گونه ای ژیپس رشته ای که از دِربی شایر انگلستان بدست آمده است. بزرگی این نمونه 10 سانتی متر می باشد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و هشتم دی ۱۳۹۲ساعت 13:2  توسط هومن حاجی کریمی  | 

ویژگی ها و کاربردها

آزوریت چیست؟

آزوریت (Azurite)، کربنات مس به رنگ آبی سیر بوده و به عنوان کانه فرعی مس (minor ore of copper) مورد استفاده قرار می گیرد. رنگ آبی این کانی آنرا مبدل به گوهر و سنگی تزئینی محبوب می گرداند. اما سختی پائین آزوریت، بکارگیری آن را به عنوان گوهر و سنگ تزئینی با محدودیت مواجه می سازد. آزوریت اغلب به همراه مالاکیت در منطقه اکسیدشده (oxidized zone) بالای نهشته های مس یافت می گردد.

آزوریت بدست آمده از تین تیک (Tintic) یوتا. بزرگی این نمونه 10 سانتی متر می باشد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و چهارم دی ۱۳۹۲ساعت 9:49  توسط هومن حاجی کریمی  | 

خصوصیات این کانی و کاربردهای آن چیست؟

توده های زردرنگ گوگرد در پایانه ای در نزدیکی ونکوور، استان بریتیش کلمبیای کانادا. این گوگرد که از تاسیسات فرآوری نفت و گاز در استان آلبرتا بوسیله خط آهن به اینجا انتقال یافته است، درون دوبه ها ] barge: شناوری بدون موتور که بوسیله کشتی ها یدک کشیده شده، برای جابجایی حجم نسبتاً زیادی از مواد مورد استفاده دارد [ و کشتی ها بارگیری شده و به صورت فله ای انتقال می یابد. (تصویر از iStockphoto, teekaygee )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم دی ۱۳۹۲ساعت 11:48  توسط هومن حاجی کریمی  | 

گارنت که به عنوان گوهری قرمزرنگ، بسیار مشهور است کاربردهای فراوانی داشته و به رنگ های بسیار دیگری نیز ایجاد می گردد

گارنت چیست؟

گارنت (Garnet)، نام گروهی از کانی های سنگ ساز بسیار متداول است. این کانی ها در سرتاسر جهان و در سنگ های رسوبی، آذرین و دگرگونی یافت می گردند. اغلب گارنت ها زمانی شکل می گیرند که سنگی رسوبی با محتوای آلومینیم بالا مانند شیل در معرض حرارت و فشاری قرار گیرد که جهت تولید میکا شیست یا گنیس به حد کافی زیاد باشد.

عمده شهرت گارنت به سبب بکارگیری آن به عنوان گوهر می باشد. گارنت در گستره وسیعی از رنگ ها شکل می گیرد اما سنتاً رنگ قرمز آن بسیار متداول است.

بسیاری به محض شنیدن نام "گارنت"، گوهری قرمز رنگ را به یاد می آورند اما دانستن اینکه گارنت به رنگ های بسیار دیگری نیز بوجود آمده و کاربردهای فراوانی دیگری دارد، سبب تعجب آنها می گردد. در ایالات متحده عمده ترین کاربرد صنعتی گارنت در سال 2012 عبارت بودند از 1-  برش کاری جِت آب (water jet cutting)، 35 درصد 2-  ماده ساب پاشی (abrasive blasting media)،30 درصد، 3- ریزدانه های تصفیه آب (water filtration granules)، 20 درصد 4-  پودرهای ساینده (abrasive powders)، 10 درصد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه شانزدهم دی ۱۳۹۲ساعت 18:6  توسط هومن حاجی کریمی  | 

-        سوئد پس از ایجاد یک شکاف عظیم، مجبور به جابجا نمودن تمام یک شهر شده است.

-        شهر کیرونا (Kiruna) در شمالی ترین قسمت های کشور سوئد درحال آماده شدن برای تغییر مکان می باشد.

-    تصمیم برای این جابجایی در سال 2004 اتخاذ گردید و برای تقریباً یک دهه است که چگونگی و جزئیات آن در حال برنامه ریزی است.

-        شرکت بهره بردار آهن اعلان داشت که برداشت کانه های آهن بیشتر سبب ناپایداری شهر خواهد گشت.

-        سه هزار آپارتمان و خانه ویلایی طی دو دهه جابجا خواهند گردید.

جابجایی: ماموریتی در دست اقدام برای جابجایی شهری در سوئد پس از ایجاد شکافی عظیم، که بواسطه معدنکاری در زیر این شهر ایجاد گردیده است.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه یازدهم دی ۱۳۹۲ساعت 1:39  توسط هومن حاجی کریمی  | 

به پاس تمام محبت ها، تقدیم به دکتر امیر عظیم زاده

هزاران سال است که به عنوان کانه مس، یک رنگدانه و گوهر بکارگرفته شده است

مالاکیت چیست؟

مالاکیت یک کانی هیدروکسید کربنات مس سبزرنگ با ترکیب شیمیایی Cu2(CO3)(OH)2 است. امروزه پس از گذرهزاران سال کارکرد به عنوان گوهر و ماده تندیس گری، مالاکیت همچنان محبوبیت خود را حفظ نموده است. رنگ سبز مالاکیت پایداربوده و هزاران سال است که از پودر مالاکیت به عنوان یک رنگدانه و عامل رنگ آمیزی (coloring agent) استفاده می گردد. مالاکیت یکی از اولین کانی هایی است که برای تولید فلز مس مورد استفاده قرار می گرفته اما امروزه از اهمیت کمتری برخوردار می باشد.

یک مالاکیت کوژتراش شده به ابعاد 30 در 40 میلیمتر که از ماده استخراج شده از معدنی در جمهوری دمکراتیک کنگو برش خورده است. این تصویر لایه بندی های عقیق سان را در رنگ های گوناگون سبز که در مالاکیت معمول است را نشان می دهد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه نهم دی ۱۳۹۲ساعت 12:26  توسط هومن حاجی کریمی  | 

عقیق چیست؟

عقیق گونه ای کوارتز ریز بلورین (microcrystalline) نیمه شفاف است و هنگامیکه کیفیت و رنگ مطلوبی داشته باشد به عنوان سنگی نیمه قیمتی استفاده می گردد. عقیق معمولاً بواسطه ته نشینی سیلیس از آب زیرزمینی در حفرات سنگ های آذرین شکل می گیرد. نهشته های عقیق به صورت لایه هایی هم مرکز پیرامون دیواره حفرات یا به صورت لایه هایی افقی از پائین ترین سطح حفرات به سمت بالا ساخته می شوند. این ساختار، الگو (طرح) نواری را که از مشخصه های بسیاری از عقیق هاست، ایجاد می نماید.

عقیق در گستره رنگی وسیعی از رنگ ها ایجاد می گردد که این رنگ ها عبارتند از : قهوه ای، سفید، قرمز، خاکستری، صورتی، سیاه و زرد. این رنگ ها بواسطه ناخالصی هایی ایجاد و به صورت نوارهای درونی متناوبی در عقیق شکل می گیرند. رنگ های متفاوت هنگامی تولید می شوند که آبی با ترکیبی مختلف به درون حفرات نشت نماید از اینرو نوارهای درون حفرات سیاهه ای از تغییرات شیمیایی آب هستند. این نوارها به عقیق ها رنگ ها و الگوهایی  تماشایی می بخشند که آنها را در نظر عموم محبوب می گردانند.

این پلاک عقیق صیقل خورده، تاریخچه ای جالب دارد. این گرهک در ابتدا با لایه بندی افقی سیلیس و سپس  به صورت هم مرکز و نهایتاً به گونه ای افقی پرشده است (تصویر ازGeology.com)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه هشتم دی ۱۳۹۲ساعت 1:39  توسط هومن حاجی کریمی  | 

مورچه های کوچک در ایالت آریزونا و چند مکان دیگر به استخراج برخی از بهترین انواع گارنت مشغولند!

گارنت اَنتهیل چیست؟

برخی از گوهر ها توجه بسیار زیادی را به خود جلب می نمایند زیرا آنها از مکان هایی غیرمنتظره یا از منشاء هایی غیر معمول بدست می آیند. " گارنت اَنتهیل* " (Anthill garnets) یکی از جالب توجه ترین این "گوهرهای نوظهور" می باشند.

یک گارنت اَنتهیل با رنگی تماشایی بدست آمده از گارنت ریج در نزدیکی دِنِهوتسوی (Dinnehotso) بخش آپاچی ایالت آریزونا. اندازه این سنگ بیضوی 5.7 در 7.6 میلیمتر بوده و وزن آن 1.02 قیراط می باشد. گارنت اَنتهیل بیشتر از یک قیراط کمیاب می باشند. (تصویر از Bradley J. Payne, G.J.G of TheGemTrader.com )

آنها به این دلیل " گارنت اَنتهیل " نامیده می شوند که در اطراف دهانه لانه های مورچه ها یافت می گردند. مورچه ها در هنگام حفاری های زیرزمینی خود با این گارنت ها برخورد، آنها را کشان کشان به سطح آورده و در آنجا رها می نمایند. باران، خاک ها را شسته، گارنت را در پائین تپه اطراف دهانه لانه رها می نماید. در این قسمت است که گارنت ها می توانند به تعداد زیاد تجمع یابند. همین امر سبب می گردد که یافتن آنها آسان باشد. جلای درخشان ورنگ قرمز آنها تضادی آشکار با خاک های پیرامون دارد.

Anthill]* از دو کلمه Ant به معنی مورچه و hill به معنای تپه ساخته شده است و در کل به معنای مورتَل یا تپه ى كوچك دور سوراخ مورچه می باشد [

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه ششم دی ۱۳۹۲ساعت 22:49  توسط هومن حاجی کریمی  | 

گوهری اُرگانیک با برقی تماشایی از رنگ های رنگین کمان!

آمولیت چیست؟

آمولیت، نامی تجاری است که به مواد نازک صدف آراگونیت رنگین کمان سان  اطلاق شده که در دونمونه فسیل آمونیت منقرض شده (Placenticeras meeki and Placenticeras intercalare) یافت می گردد. دیگر اسامی کمتر متداول برای آمولیت "کَلسنیت" و "کوریت" می باشند. به آمولیت "صدف آمونیت" نیز گفته می شود.

هنگامیکه به نورهای بازتابیده شده از آمولیت با کیفیت گوهر نگریسته شود، نمایشی رنگین کمان سان تماشایی از خود نمایش می دهد. رنگ هایی که در یک سنگ منفرد دیده می شود ممکن است  تمامی گستره طیف مرئی بوده و یا تنها محدود به یک یا دو رنگ باشد. این نمایش رنگ، در شدت و زیبایی می تواند رقیبی برای نمونه های اپال و لابرادوریت با کیفیت عالی باشد.

سه آمولیت کوژتراش شده که  از مواد بدست آمده از سازند بِرپا (پنجه خرس) در معدن آمولیت آئورورا در استان آلبرتای کانادا ساخته شده اند. تمامی این نمونه ها، سه گانه هایی(triplet) با روکشی از کوارتز شفاف می باشند. اندازه دو نمونه مستطیلی 12 در 5 میلیمتر و اندازه نمونه بیضوی 10 در 8 میلیمتر می باشد.

آمولیت، ماده ای کمیاب است. تمامی تولیدات تجاری جهان از محدوده کوچکی در امتداد رودخانه "سنت ماری" واقع در جنوب غربی استان آلبرتای کانادا بدست می آید. در این محدوده دو شرکت معدنی در حال استخراج آمونیت از لایه نازکی در سازند "بِرپا" یعنی جایی که در آن فسیل های آمولیت یافت می گردند، می باشند.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  دوشنبه دوم دی ۱۳۹۲ساعت 3:6  توسط هومن حاجی کریمی  | 

بزرگترین منبع گاز جهان که در زیر خاک های یخ زده و رسوبات اقیانوسی به دام افتاده است.

آیا هیدرات متان تغییر دهنده بعدی بازی انرژی است؟

درحالیکه گازطبیعی بدست آمده از شیل در حال تبدیل شدن به یک تغییر دهنده بازی انرژی جهانی است، محققان نفت و گاز درحال فعالیت برای توسعه فن آوری های نوین جهت تولید گازطبیعی از نهشته های هیدرات متان می باشند. اهمیت این تحقیق از این جهت است که تصور می گردد نهشته های هیدرات متان یک منبع هیدروکربنی بزرگتر از مجموع تمامی نفت ، گاز طبیعی و منابع ذغالسنگ جهان باشد. اگر این نهشته ها به گونه ای اقتصادی و کارآمد توسعه یابند، هیدرات متان می تواند مبدل به تغییر دهنده بعدی بازی انرژی گردد.

مقادیرعظیمی از هیدرات متان در زیر خاک های یخ زده شمالگان (Arctic)، زیر یخ های سرزمین جنوبی (Antarctic) و در نهشته های رسوبی امتداد حاشیه های قاره ای سرتاسر دنیا یافت گردیده اند. در برخی از قسمت های دنیا این نهشته ها به نسبت هر میدان گازی دیگر به مناطق پرجمعیت نزدیک ترند. این نهشته های نزدیک ممکن است کشورهایی را که در حال حاضر در زمره وارد کننده گاز طبیعی می باشند، از واردات خودکفا گرداند. یافتن این منبع و کشف راه هایی ایمن و اقتصادی برای توسعه آن ها چالش پیش روی محققان می باشد.

سمت چپ: یک مدل گلوله و میله (ball-and-stick) از هیدرات متان نشان می دهد که مولکول مرکزی متان بوسیله یک قفسه ای (cage) از مولکول آب محصور گردیده است. سایر مولکول های هیدروکربن مانند پنتان و اتان می توانند جایگاه مرکزی را در این ساختار اشغال نمایند. (تصویر از وزارت انرژی ایالات متحده). سمت راست: نمونه در حال سوختن هیدرات متان (تصویر از سازمان زمین شناسی ایالات متحده)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و هفتم آذر ۱۳۹۲ساعت 13:2  توسط هومن حاجی کریمی  | 

عقیق رنگین کمانی

عقیق رنگین کمانی، عقیقی نازک لایه است که می تواند بواسطه پدیده "توری یا شبکه پراش" (diffraction grating)، رنگین کمانی از رنگ ها را ایجاد نماید.

تصویر شماره یک: دو نما از یک نمونه عقیق رنگین کمانی. عکس سمت چپ در نور معمولی گرفته شده و رنگ نور بازتابیده شده ازعقیق را نمایش می دهد. تصویر سمت راست، همان عقیق را با یک نور از پشت تابیده شده  به تصویر کشیده است. این نور از پشت تابیده شده، پدیده "توری پراش" یا اثر "رنگین کمانی" را آشکار می سازد. این پدیده زمانی که نور از میان لایه های بسیار نازک عقیق عبور می نماید، ایجاد می گردد. نمونه فوق که یک برش نازک از عقیق برزیلی است ، طول و عرض و ارتفاعی برابر با 25، 14 و 3 میلیمتر دارد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و چهارم آذر ۱۳۹۲ساعت 0:34  توسط هومن حاجی کریمی  | 

یک سنگ نگاشته (pictograph) ، طرح (drawing) یا نقاشی ای (painting) است که روی یک صخره ایجاد می گردد. سنگ نگاشته، بر روی سنگ حکاکی نمی گردد زیرا که در صورت حکاکی شدن، یک سنگ نگاره (petroglyph) خواهد بود.

غار دست ها (به اسپانیایی: Cueva de las Manos)، مجموعه ای از غارها درآرژانتین می باشند که انسان های باستانی بیش از 9000 سال پیش بر روی دیواره های آنها نقاشی نموده اند. دیواره ای که در عکس بالا دیده می شود یکی از چندین دیواره ایست که با تصاویر سايه نما (silhouette) از دست انسان پوشیده شده است. تصور می گردند که هنرمندان برای کشیدن این "تصاویر سایه نمای دست" ابتدا دستانشان روی دیواره غار نهاده، سپس با دمیدن رنگدانه های مایع از میان یک استخوان توخالی (مشابه یک اسپری رنگ)، رنگ را به دیوار می پاشاندند. این نقاشی ها به حدی با اهمیتند که "غاردست ها" (Cueva de las Manos) ناحیه پاتاگونیا در زمره میراث جهانی یونسکو ثبت گردیده است. (تصویر  از edurivero )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه چهاردهم آذر ۱۳۹۲ساعت 20:35  توسط هومن حاجی کریمی  | 

تقدیم به سمانه

شیل، فراوانترین سنگ رسوبی است و در حوضه های رسوبی سرتاسرجهان وجود دارد.

شیل چیست؟

شیل یک سنگ رسوبی ریزدانه است که از فشردگی سیلت و ذرات کانیایی به اندازه رس شکل گرفته است که ما آنها را معمولاً گِل (mud) می نامیم. وجود چنین ترکیباتی شیل ها را در ردیف سنگ های رسوبی ای که تحت عنوان " گِلسنگ ها" (mudstones) نامیده می شوند، جای می دهد. شیل از دیگر گِلسنگ ها  بواسطه "لایه لایه " و "متورق" بودن، شناخته می شود. "لایه لایه" (Laminated) به این معنی است که سنگ از لایه های باریک بسیاری شکل گرفته است. "متورق" (Fissile) یعنی اینکه سنگ به آسانی به شکل قطعاتی در امتداد ورقه ها جدا می گردد.

شیل: شیل به قطعاتی با لبه های تیز می شکند. این سنگ، در گستره وسیعی از رنگ هایی مانند: قرمز، قهوه ای، سبز، خاکستری و سیاه ایجاد می گردد. شیل، معول ترین سنگ رسوبی است و در حوضه های رسوبی سرتاسر جهان یافت می گردد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه هفتم آذر ۱۳۹۲ساعت 15:9  توسط هومن حاجی کریمی  | 

تقدیم به مادرم، دریای بی کران فداکاری

خصوصیات یک کانی با کیفیت گوهر که طی هزاران سال مورد احترام زیادی قرار گرفته است.

فیروزه چیست؟

فیروزه (Turquoise) یک کانی اُپاک یا تیره (opaque mineral) است که در رنگ های زیبای آبی، آبی- سبز و زرد- سبز شکل می گیرد. این کانی هزاران سال است که به عنوان یک گوهر، ارج نهاده شده است. مردمان باستانی آفریقا، آسیا، آمریکای شمالی و جنوبی بدون ارتباط با یکدیگر و بصورت مستقل، فیروزه را به عنوان یکی از مواد ترجیح داده شده جهت تولید گوهر، مرصع کاری (inlay) و ساخت تندیس های کوچک تولید می نمودند.

از نظر شیمیایی، فیروزه یک فسفات آبدار مس و آلومینیم (CuAl6(PO4)4(OH)8·5H2) می باشد. با اینکه تنها کاربرد مهم آن ساخت جواهرات و اشیاء تزئینی است اما در این کاربرد بسیار محبوب بوده و میزان این محبوبیت به حدی است که در زبان انگلیسی کلمه "فیروزه ای" (turquoise) را به عنوان یک رنگ آبی- سبز مطابق با رنگ این سنگ بکار می برند. تعداد اندکی از کانی ها، رنگی بسیارمعروف، بسیار متمایز و تاثیرگزاردارند که نام کانی بگونه ای بسیار معمول مورد استفاده قرار گیرد. تنها سه کانی دیگر یعنی طلا، نقره و مس رنگی پرکاربردتراز فیروزه در زبان عامیانه دارند.

مجموعه ای از فیروزه و تکه های مرصع کاری آرژیلیت نارنجی مردمان باستانی پوئبلو (Anasazi: آناسازی) که از پارک ملی تاریخی چاکو کانیون (Chaco Canyon) بدست آمده است. سن این قطعات که به حدود 1020- 1140 میلادی برمی گردد، مواد مرسوم مورد استفاده در مهره چاکُنی باستانی و صنعت مرصع کاری را نمایش می دهد. (تصویر the National Park Service)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و ششم آبان ۱۳۹۲ساعت 13:8  توسط هومن حاجی کریمی  | 

عمر دانه برف در ارتفاع بالای زمین شروع می شود و اگر خیلی خوش شانس باشد ممکن است که به زمین برسد.

یک ذره بسیار کوچک در ارتفاع بالای جو زمین

یک دانه برف زمانی به وجود می آید که یک دانه ریز خاک یا گَرده (pollen) بگونه ای تصادفی با بخار آب در جو زمین تماس پیدا می کند. بخار آب، این ذره ریز را فراگرفته و به شکل یک ریزبلوریخی، منجمد می کند. این بلور ریز "دانه ای" (seed) خواهد بود که دانه برف از آن رشد خواهد نمود.

عکسی از یک دانه برف که ساختار بلورین هگزاگونال (شش وجهی) یخ را نشان می دهد. همین ساختار بلورین است که یخ را "کانی" می سازد. (تصویر از سازمان ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم آبان ۱۳۹۲ساعت 17:6  توسط هومن حاجی کریمی  | 

یک دیسک سخت (hard drive) مهر و موم شده در هلیم در قیاس با دیسک سخت معمولی، مزیت های اجرایی فوق العاده دارد.

دیسک سختی که در یک محیط هلیمی کار می کند مزیت های بیشماری نسبت به دیسک سختی دارد که در هوا کار می کند. (تصویر از iStockphoto, deepblue4you )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه هجدهم آبان ۱۳۹۲ساعت 14:20  توسط هومن حاجی کریمی  | 

روش هایی بکارگرفته شده جهت افزایش تولید و رسیدن به اهدافی که با چاه های عمودی قابل دستیابی نیستند.

حفاری جهت دار چیست؟

با اینکه اغلب چاه هایی که برای بدست آوردن آب، نفت، گاز طبیعی، کسب اطلاعات و سایراهداف زیرسطحی حفاری می گردند، چاه هایی عمودی اند و مستقیماً به درون زمین حفاری می شوند اما با حفاری زاویه دار می توان اطلاعات، اهداف و مخازن را بگونه ای کسب، حاصل و تحریک نمود که انجام آنها با یک چاه عمودی امکانپذیر نباشد. در این صورت، توانایی هدایت دقیق چاه در مسیرها و زوایایی که دور از مسیر عمودی باشد، یک توانایی ارزشمند خواهد بود.

هنگامیکه حفاری جهت دار با فرآیند "شکست هیدرولیکی" همراه می گردد، برخی از واحدهای سنگی که در هنگام حفاری عمودی غیر مولد (unproductive) بودند، می توانند تبدیل به تولید کننده هایی باورنکردنی از نفت یا گاز طبیعی گردند. مثال هایی از این دست "شیل مارسلوس" (Marcellus Shale) در حوضه آپالاشین و ساختار باکِن (Bakken Formation) در داکوتای شمالی می باشند.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه چهاردهم آبان ۱۳۹۲ساعت 11:18  توسط هومن حاجی کریمی  | 

با نهایت احترام تقدیم به عزیزانم نغمه سلیقه و مجید ایاسی

کوارتزی دورنگ با کیفیت گوهرین، شکل گرفته از آمیتیست و سیترین

آمترین هایی زیبا با کیفیت گوهرین. سنگ میانی، یک جداشدگی سنتی 50/50 از آمتیست و سیترین می باشد. سنگ های سمت چپ و راست، برش هایی هنرمندانه اند که به نور اجازه ورود داده تا با گذر از میان آمتیست ارغوانی و سیترین زرد رنگ به نارنجی زیبا، سرخ (magenta)، صورتی (peach) و گستره ای از دیگر رنگ ها در آید. (تصویر از Minerales y Metales del Oriente S. R. L. and Ametrine.com )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه هفتم آبان ۱۳۹۲ساعت 19:40  توسط هومن حاجی کریمی  | 

نورهای شب هنگام حاصل از حفاری و سوختن گاز طبیعی، این میادین نفتی را از فضا قابل رویت می سازد.

تمامی این عکس ها در ماه های آوریل و اکتبر سال 2012 توسط ماهواره سومی (Suomi) سازمان ناسا گرفته شده اند.

سازند باکِن (Bakken)- شمال داکوتا و کانادا

"سازند باکن" (Bakken) سبب ایجاد یک پِلی (play) غیرمعمول نفت و گاز طبیعی در داکوتای شمالی و کانادا می شود. محصول اصلی، نفت است اما اغلب چاه ها، گازطبیعی ای که بازار محلی، گزینه های ذخیره (storage options) یا خطوط لوله اندکی دارد را نیز تولید می نمایند که عمدتاً سوزانده می شوند.

*نفت غیرمعمول (unconventional oil): نفتی که بر خلاف نفت معمولی (conventional) که از چاه استخراج می گردد بواسطه بکارگیری تکنیک هایی، تولید می گردد.

* پِلی نفتی یا پِلی (Petroleum Play) گروهی از میادین نفتی در یک منطقه اند که بوسیله رویدادهای زمین شناسانه مشابهی کنترل می گردند.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و هشتم مهر ۱۳۹۲ساعت 19:32  توسط هومن حاجی کریمی  | 

دانه ای که آب را به ژل مبدل می سازد 

پودرساخته شده از دانه گیاهی نسبتاً ناشناخته که در هندوستان  و پاکستان می روید، قادر است آب را به سرعت مبدل به ژلی غلیظ نماید. این دانه ها عموماً جهت غلیظ نمودن چاشنی ها و رب ها و تولید غذاهای فرآوری شده مانند بستنی و سس کِچاپ مورد استفاده قرار می گیرند. اکنون شرکت های حفاری یعنی شرکت هایی که نیاز به آب با گرانروی بالا جهت استخراج نفت و گاز از سازندهای سنگی ضخیم دارند، با سرعتی مشابه سرعت رویش دانه های گیاه گوار (guar beans) در حال خرید آنها می باشند.

موج تقاضا قیمت ها را چندین برابر نموده و تعداد زیادی کشاورز را به تجارت دانه های گوار کشانده است. با اینکه به صورت تاریخی، هندوستان و پاکستان بیش از 80 درصد از عرضه جهانی را به خود اختصاص داده اند اما کشاورزانی در ایالت تگزاس، اوکلهما و دیگر ایالات نیز در حال کاشتن دانه های گوار برای بهره بردن از این قیمت های بالا می باشند.

سمت چپ: خوشه گوار (تصویر از R. Loganathan )، سمت راست: دانه های گوار (تصویر از Tracey Slotta )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و سوم مهر ۱۳۹۲ساعت 12:17  توسط هومن حاجی کریمی  | 

یک آبفشان (geyser) مجرایی در سطح زمین می باشد که ستونی از آب داغ و بخار را مکرراً به بیرون پرتاب می نماید. با اینکه برخی آبفشان ها فوران هایی دارند که صدها گالن از آب داغ در حال جوشیدن را تا چند صد متر با شدت به هوا می دمد اما حتی آبفشان های  کوچک نیز پدیده هایی شگفت انگیز می باشد.

اُلدفِیتفول (Old Faithful) شناخته شده ترین آبفشان جهان می باشد. این آبفشان در پارک ملی یِلوستون ایالات متحده واقع شده است. اُلدفِیتفول در هر 60 تا 90 دقیقه فوران کرده و چند صد گالن آب را تا ارتفاعی بین 100 تا 200 متر با شدت به هوا می دمد.

آبفشان اُلدفِیتفول در پارک ملی یلوستون آب را با فشار به ارتفاعی حدودا 46 متری می دمد. (تصویر از iStockphoto / Zuki)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  جمعه نوزدهم مهر ۱۳۹۲ساعت 10:0  توسط هومن حاجی کریمی  | 

این ماسه ها که تحت عنوان "ماسه های قیری" نیز شناخته می شوند اغلب منابع سوخت فسیلی جهان را در خود محبوس نموده است.

 

ماسه های نفتی چیستند؟

ماسه های نفتی که تحت عنوان "ماسه های قیری" نیز شناخته می شوند، رسوبات یا سنگ هایی رسوبی می باشند که از ماسه، کانی های رسی، آب و بیتومِن تشکیل یافته اند. نفتی که به شکل بیتومِن ایجاد می گردد مایعی بسیار سنگین و یا جامدی سیاه و چسبنده با دمای ذوب پائین می باشد. بیتومِن معمولاً تشکیل دهنده 5 تا 10 درصد این رسوبات می باشد.

 

نمایی نزدیک از نمونه ای از ماسه های قیری (Tar sands) بدست آمده از آسفالت ریدج در نزدیکی شهر وِرنال در ایالت یوتا (Asphalt Ridge near Vernal, Utah). تصویر از Argonne National Laboratory

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه شانزدهم مهر ۱۳۹۲ساعت 11:14  توسط هومن حاجی کریمی  | 

اگرچه تنها چنصد متر از سکوی نفتی مگنولیا در بالای آب قابل رویت است اما ارتفاع کل آن از بستر دریا تا بالاترین قسمت سکو، 1432 متر می باشد. گرچه برخی این سکو را بلندترین سازه در جهان می دانند اما برخی تعریفی متفاوت از "بزرگترین سازه" دارند.(تصویر ازکاوشگر اقیانوس سازمان ملی اقیانوسی و جوی ایالات متحده )

]سکوی پایه کششی (TLP-Tension Leg Platform): سازه دریایی ویژه ای با سیستم عمودی می باشد که برای استخراج نفت وگاز در نواحی فراساحلی به کار می رود. این نوع سکو برای عمق های 300 تا 1500 متر مناسب می باشد (ویکی پدیا)[

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه سیزدهم مهر ۱۳۹۲ساعت 11:10  توسط هومن حاجی کریمی  | 

پیشگفتار مترجم:

متنی را که پیش رو دارید، برگردان مقاله ای است که در اسفند ماه سال 1387در مجله انجمن زمین شناسی ایالات متحده به چاپ رسید. نویسندگان در این مقاله درصدد نشان دادن جایگاه زمین شناسی اقتصادی، موقعیت کنونی آن در کشور ایالات متحده و ارائه رویکردی آینده نگرانه برای این رشته دانشگاهی بوده اند. هر چند که ممکن است قیاس موقعیت این رشته دانشگاهی در ایالات متحده با موقعیت آن در کشور ما قیاسی مناسب نباشد اما زنگ خطری برای دانشجویانی که قدم در این راه خواهند نهاد و تمامی افرادی که به نوعی در این رشته دانشگاهی و بواقع صنعتی پایه مرتبطند، خواهد بود. همانند گذشته در صدد برآمدم تا با ارائه اطلاعاتی جدید، کمکی اندک به جامعه علمی کشور، زمین شناسان و معدنکاران سختکوش نموده باشم.

نویسندگان: موری هیتزمن1، جان دیلِس2، مارک بارتن3، مِیو بولَند4، مترجم: هومن حاجی کریمی (مهر 92)

 

1 گروه زمین شناسی و زمین شناسی مهندسی مدرسه معدن کلرادو. ایالات متحده 80401 کلرادو، گلدن.

2 گروه علوم زمین، دانشگاه ایالتی اورگن. ایالات متحده، ایالت اورگن، کُوروَلیس، 104 ویلکینسون هال، 973315506

3 گروه علوم زمین دانشگاه اریزونا. ایالات متحده، 85721آریزونا، توسان، 1040 خیابان چهارم، شماره 77 ساختمان گولد- سیمپسون

4 گروه زمین شناسی و زمین شناسی مهندسی مدرسه معدن کلرادو. ایالات متحده 80401- 1885 کلرادو، گلدن.

 

مقدمه

همگام با صنعتی شدن پیوسته جهانِ در حال توسعه، فلزات و سایر محصولات معدنی، بالاترین قیمت را از سال 2005 تا 2008 کسب نموده اند. اگرچه قیمت ها در حال حاضر در پائینترین سطح قرار دارند اما بواسطه بهبود اقتصاد جهانی، احتمال جهش تند آنها وجود دارد. یک محرک اصلی قیمت های بالا، کاهش سرعت در افزودن منابع جدید از طریق اکتشاف و ناتوانی جهت توسعه تولیدات از نهشته های شناخته شده قبلی بود. تقاضای فزاینده همچنین ضعف در زنجیره عرضه مواد معدنی حیاتی برای تولیدات صنعتی و امنیت ملی را برجسته نمود. علیرغم این محرک های اقتصادی و سیاسی، در سه دهه گذشته شمار زمین شناسان منابع معدنی ("اقتصادی") که درغرب در حال آموزش دیدن هستند به صورت قابل ملاحظه ای کاهش یافته است. احتمالاً کسادی حال حاضر نیز این روند را تحکیم می نماید.

کاهش در زمین شناسان اقتصادی، بویژه در ایالات متحده مبرهن است، جایی که گرایش های طولانی مدت، حکایت از نابودی آموزش و تحقیق در زمین شناسی اقتصادی در دهه های پیش رو دارد. چه اتفاقی برای رقابت پذیری ایالات متحده، یک عرضه پایدار از منابع معدنی و توانایی ملت در پرداختن به برنامه ریزی بی نقص به گونه ای علمی و مدیریت زمین (land management) روی خواهد داد اگر زمین شناسی اقتصادی از دانشگاه حذف گردد؟

این مقاله در تاریخ 5 نوامبر سال 2008 توسط مجله انجمن زمین شناسی ایالات متحده دریافت و در سوم مارچ 2009 (یعنی حدود 4ماه بعد) پذیرفته شد.

ایمیل نویسندگان: mhitzman@mines.edu, dillesj@geo.oregonstate.edu, barton@geo.arizona.edu,

 mboland@mines.edu

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم مهر ۱۳۹۲ساعت 21:10  توسط هومن حاجی کریمی  | 

تقدیم به استاد عزیزم دکتر افشار ضیاء ظریفی

ماسه بسیار فراتر از یک ماده ملالت آور خواهد بود اگر بدانید که به چه چیزی می نگرید!

دانه های بسیار گرد شده ماسه که از صحرای گوبی (Gobi) در مغولستان بدست آمده اند. ماسه بادی (Wind-blown sand) هنگامیکه که در امتداد سطح زمین به بالا می جهد، متحمل ضربات کوچک مکرر می گردد. این ضربات بتدريج بیرون زدگی نوک تیز دانه ها را سائیده وبه سطح آنها یک جلای"مات" می بخشد. عرض این تصویر تقریباً 10 سانتیمتر می باشد. (تصویر از Siim Sepp)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و چهارم شهریور ۱۳۹۲ساعت 12:34  توسط هومن حاجی کریمی  | 

سنگی رسوبی مشابه سنگ آهک که به "دولوستون" و "سنگ دولومیت" نیز شهرت دارد.

"دولومیتس" (The Dolomites) نام رشته کوهی در شمال شرق ایتالیا و بخشی از آلپ ایتالیایی می باشد. این رشته کوه یکی از بزرگترین برونزدهای سنگ های دولومیتی در زمین بوده و به همین سبب نام "دولومیتس"را برای آن برگزیده اند. این رشته کوه در زمره میراث جهانی یونسکو قرار دارد. (تصویر از iStockphoto, Dan Breckwoldt)

توجه: دولومیت هم نوعی کانی و هم نوعی سنگ می باشد.

"دولومیت" واژه ای است که بوسیله زمین شناسان به دو طریق متفاوت مورد استفاده قرار می گیرد: 1) به عنوان نام کانی دولومیت 2) به عنوان نام سنگی که تحت عنوان دولومیت، دولوستون یا سنگ دولومیت شناخته می شود. این مقاله در مورد سنگ دولومیت می باشد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  چهارشنبه بیستم شهریور ۱۳۹۲ساعت 21:50  توسط هومن حاجی کریمی  | 

یک کانی سنگ ساز و تشکیل دهنده اصلی سنگی رسوبی که تحت نام "دولوستون" شناخته می شود.

دولومیت چیست؟

دولومیت یک کانی سنگ ساز معمولی می باشد. این کانی، یک کربنات منیزیم کلسیم با ترکیب شیمیایی CaMg(CO3)2 می باشد. این کانی، سازنده اصلی سنگی رسوبی به نام دولوستون و سنگی دگرگونی به نام مرمر دولومیتی می باشد. سنگ آهکی که حاوی کمی از دولومیت است تحت عنوان سنگ آهک دولومیتی شناخته می گردد.

به ندرت دولومیت در حال شکل گیری درمحیط های رسوبی جدید یافت می گردد اما دولوستون ها می توانند از لحاظ جغرافیایی گسترده و به ضخامت صدها تا هزاران در سابقه زمین چینه شناسی* وجود داشته باشند. اغلب سنگ هایی که غنی از دولومیت هستند در اصل به صورت گِل های کربنات کلسیمی ته نشین شده اند که بعدها به صورت پساته نشینی (postdepositionally) بوسیله آب منفزی (pore water) غنی از منیزیم برای ایجاد دولومیت جایگزین می گردد.

*سابقه چینه شناسی (stratigraphic record : توالی های لایه های سنگی. همبستگی توالی های سنگی مختلف که زمین شناسان را قادر می سازد تا به پی جویی رخدادهای زمین شناسانه بخصوص در یک زمان بخصوص بپردازند.)

دولومیت همچنین یک کانی معمول در رگه های هیدروترمالی می باشد که در آنجا همراه با باریت، فلوریت، پیریت، کالکوپیریت، گالن و اسفالریت یافت می گردد. در این رگه ها دولومیت به شکل بلورهای رُمبوهدرال که گهگاهی بگونه ای واضح، سطوح رخ خمیده (curved faces) دارند.

بلورهای دولومیت بدست آمده از پِنفیلد ایالت نیویورک (Penfield, New York). بزرگی این نمونه در حدود 6.7 سانتیمتر می باشد.

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  سه شنبه نوزدهم شهریور ۱۳۹۲ساعت 17:50  توسط هومن حاجی کریمی  | 

کانه اصلی سرب که گهگاهی به جهت محتوای نقره اش مورد استخراج قرار می گیرد

گالن چیست؟

گالن، یک کانی سولفیدی سرب با ترکیب شیمیایی PbS می باشد. گالن اصلی ترین کانه سرب در جهان می باشد و از شمار زیادی از کانسارها در کشورهای مختلفی استخراج می گردد. در سنگ های آذرین و دگرگونی، گالن در رگه های هیدروترمالی دما متوسط تا دمای پائین یافت می گردد. در سنگ های رسوبی این کانه به صورت رگه ها، سیمان های برشی، دانه های مجزا و به عنوان جانشین سنگ آهک و دولوستون (dolostone) ایجاد می گردد.

شناسایی گالن بسیار آسان است. قطعات تازه شکسته شده، رخی کامل در سه جهت از خود نشان داده که با زاویه 90 درجه یکدیگر را قطع می نمایند. این کانی، رنگ نقره ای بخصوص و جلای فلزی درخشان دارد. گالن در اثر مجاورت با هوا به رنگ خاکستری مات در می آید. به این خاطر که سرب عمده ترین عنصر موجود در گالن می باشد، این کانی وزن مخصوصی بالا (7.6 تا 7.4) دارد که این قضیه به محض برداشتن حتی نمونه ای کوچک قابل درک می باشد. سختی موس گالن 2.5 است و رنگ خاکه ای خاکستری تا مشکی ایجاد می نماید. بلورها متعارف و معمولاً مکعبی (کوبیک)، هشت ضلعی (اکتاهدرال) و یا یا با تغییر شکل جزئی (modification) می باشند.

عکسی زیبا از بلور کوبیک گالن همراه با بلورهای کلسیت. هر ضلع این بلورگالن در حدود 5 سانتیمترمی باشد. این نمونه از معدن سوئیتواتر بخش رینولدز ایالت میسوری (Sweetwater Mine, Reynolds County, Missouri) بدست آمده است. (تصویر از Rob Lavinsky /iRocks.com)

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  پنجشنبه چهاردهم شهریور ۱۳۹۲ساعت 15:16  توسط هومن حاجی کریمی  | 

بسیار پیش از اینکه خط بوجود آید، بشر رویدادها، باورها، نقشه ها و احساسات را از طریق علامتگزاری روی صخره ها ثبت می نمود. گهگاهی آنها را برروی سنگ ها حکاکی و گاهی با خراشیدن پوشش سطحی، ایجاد می نمود. گاهی نیز بر روی صخره ها به نقاشی می پرداخت. روشی که انسان ها از آن بهره می جستند بواسطه در دسترس بودن یک "رنگ" ، سختی سنگ ها و در دسترس بودن ابزارهایی که آنها می توانستند برای ایجاد پیامشان بهره برند، تعیین می گردید.

به تمامی این طرح ها و نقش ها "هنر صخره ای" (Rock Art) گفته می شود. انسان ها برای هزاران سال در گرداگرد جهان در حال ایجاد هنرصخره ای بوده اند. برخی از پیغام های آنان که هزاران سال  قبل ایجاد گردیده همچنان قابل مشاهده می باشد. با اینکه قدیمی ترین آنها معمولاً در پناهگاه های سنگی یعنی جایی که آنها را از عوامل طبیعی در امان می داشت، یافت می گردند اما برخی از نمونه های هنرهای صخره ای در آب و هوای خشک برای ده تا پانزده هزار سال دوام آورده اند. این امر بستگی به این دارد که آن کارهنری چگونه ایجاد شده، جهت ساخت آن کدام طرف بوده و نوع سنگی که به عنوان "بوم نقاشی" مورد استفاده قرار گرفته است، چه بوده است.

دو نوع اصلی از هنر صخره ای وجود دارد: سنگ نگاره ها (petroglyphs) و سنگ نگاشته ها (pictographs). شرحی مختصر از هریک در ادامه آمده است.

سنگ نگاره های صخره ماسه سنگی روزنامه (Newspaper Rock) در جنوب غربی ایالت یوتا (تصویر از Jeremy Edwards )

لطفاً برای مطالعه ادامه متن روی "ادامه مطلب" کلیک نمائید



ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه نهم شهریور ۱۳۹۲ساعت 13:28  توسط هومن حاجی کریمی  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر