زمین شناسی اقتصادی (لاهیجان)

چکیده

با استفاده از اکتشافات هوایی رادیومتری، به راحتی می توان یک منطقه وسیع را در مدت زمان بسیار کوتاه و با صرف  هزینه اندک مورد بررسی قرار داد و در نهایت به مناطق امید بخش عناصر پرتوزا دسترسی پیدا کرد. با توجه به نوزیع عنصر اورانیوم در پوسته زمین و بررسی این نقشه ها عمده ترین بخش مراحل اولیه اکتشاف اورانیوم، فاکتورها و روشهای جدایش محدوده ها و نقاط داغ آنومالی از جوامع و بخش های زمینه می باشد. در این مقاله ابتدا مرتب سازی داده ها، فیلترینگ و کلاس بندی روی داده های عناصر اورانیوم و توریوم منطقه شرق گیلان صورت گرفت و سپس جداول توزیع فراوانی و هیستوگرام های توزیع فراوانی ترسیم شد. پس از ترسیم هیستوگرامهای توزیع فراوانی، پارامترهای آماری این عناصر محاسبه شد. سپس جدایش جوامع آنومالی بر اساس پراکندگی حول میانگین صورت گرفته است و در پایاین معرفی آنومالی ها و جدایش جوامع آنومالی از زمینه بر اساس محاسبات آمار کلاسیک ارائه شده است. در بررسی های زمین شناسی پزشکی نیز مطالعه پراکندگی گروه های بیماری ناشی از پرتوزایی، در محدوده شرق گیلان انجام شد.

وازگان کلیدی : اورانیوم، توریوم، پتاسیم، عناصر پرتوزا، زمین شناسی پزشکی.

1-   مقدمه

یکی از اختصاصت روش های اکتشاف عناصر پرتوزا استفاده از تکنیک های خاص، با صحت و دقت بالا به منظور شناسایی اورانیوم می باشد و این مرحله از مهمترین مراحل اکتشاف اورانیوم می باشد. روش آمار کلاسیک با استفاده از محاسبه پارامترهای آماری به تهیه نقشه جدایش جوامع آنومالی می پردازد. معیار این جداسازی براساس مقادیر حول میانگین داده های رقومی کل منطقه می باشد. این روش ها در اولین مرحله اکتشاف برای منطقه شرق گیلان به کار گرفته شده است. اکتشاف منابع اورانیوم به عنوان اولین حلقه در زنجیره چرخش تولید سوخت هسته ای مورد نیاز نیروگاه های اتمی از اهمیت به سزایی برخوردار است[3] بنابراین شناسایی و بررسی منابع و ذخایر اورانیوم و سایر مواد با کاربرد هسته ای در سطح کشور نیاز صنعت هسته ای کشور به منظور تامین موا اولیه سوخت هسته ای است. در کنار بهره گیری از توان انرژی عناصر پرتوزا از طریق شناسایی و اکتشاف این عناصر، مهمترین فاکتوری که باید مورد مطالعه و بررسی قرار گیرد آثار زیست محیطی عناصر رادیواکتیو در چرخه زندگی منطقه است. این مساله از این نظر حائز اهمیت است که جدای مزایای مختلف عناصر رادیواکتیو وجود این عناصر در دوزهای مختلف در منطقه می تواند آثار متفاوتی بر اساس شدت دوز بدهد و این آثار از جهش های ژنتیکی ساده تا از بین بردن موجودات زنده می تواند در چرخه زندگی منطقه تامین گذار باشد.

2-   موقعیت جغرافیایی منطقه

منطقه مورد مطالعه این مقاله محدوده شرق گیلان است که از لحاظ تقسیمات زمین شناسی در برگه 1/50000سیاهکل یکی از چهار برگه 1/50000نقشه زمین شناسی 1/100000رشت بوده که در شمال غرب ایران در جنوب شرقی استان اردبیل و شمال شرقی استان گیلان در بین عرض های جغرافیایی 37 درجه و 37 دقیقه و 15 ثانیه شمالی و طول های جغرافیایی 49 درجه و 50 دقیقه شمال شرقی واقع شده است. وسعت تقریبی محدوده مورد مطالعه حدود 700 کیلومتر مربع می باشد. راههای دسترسی به این ناحیه از طریق راه آسفالته درجه یک اصلی کناره دریای خزر و نیز مسیر راه آسفالته درجه یک اصلی قزوین – بندر انزلی می باشد و شهر اصلی در محدوده مورد مطالعه شهر لاهیجان می باشد.

 توپوگرافی این ناحیه در اکثر نقاط دارای تغییرات ارتفاعی شدید ولی بطور محدود در قسمت های

جنوب و جنوب شرقی محدوده توپوگرافی ملایم تری دارند. در شکل (1) موقعیت جغرافیایی 

منطقه در تقسیمات نقشه های زمین شناسی 1/50000و 1/100000نشان داده شده است.